—मार्क्सवाद कतिपय—-

कमरेड !
कहिलेकाहीँ मलाई द्विविधाले बेस्सरी च्याप्छ ।
हुन त तपाईंका धेरै कुराहरू मैले नबुझे पनि बुझेजस्तै गरेको छु ।
कतै नबुझेर तपाईंलाई सोधूँ भने पनि भन्नुहुन्छ-
“बुझ्नु र नबुझ्नु बीचको द्वन्द्व भनेकै असलमा मार्क्सवाद हो !”
तपाईं प्रायः आदेश मात्रै दिइराख्नुहुन्छ ।
तपाईंलाई थाहा हुनुपर्ने हो,
आदेश दिँदैमा फूलले आफ्नो रंग फेर्दैन ।
किनभने फूल तपाईंका दास होइनन् ।
फेरि
तपाईं झोक्किँदै भन्नुहुन्छ-
अक्सर फूलले यथास्थितिवादीको सेवा गर्छ ।
त्यो क्रान्तिको दुश्मन हो ।
अनि अर्को आदेश फर्माउनुहुन्छ ।
तपाईंले बुझ्नुपर्ने त हो,
आदेश फर्माउँदैमा
खोलाको पानी उम्लिँदैन ।
किनभने खोलाको पानी तपाईंको कारिन्दा होइन ।
तपाईं फेरि क्रोधले भन्नुहुन्छ-
यो खोला प्रतिक्रियावादी दलाल हो । यो वर्गशत्रु हो ।
तपाईं फेरि उग्र हुँदै चेतावनी दिँदै भन्नुहुन्छ ।
तपाईंले बुझ्नुपर्ने हो कि चेतावनी दिँदैमा कुनै पहाडले इतिहासको भारी बोक्दैन ।
किनभने पहाड तपाईंले पालेको गधा होइन ।
फेरि तपाईं उत्तेजित हुँदै भन्नुहोला-
यो पहाड बुर्जुवा हो । शोषक-सामन्त हो ।
कमरेड !
अब त,
वस्तु चिन्नुहोस्
तत्त्व बुझ्नुहोस्
पदार्थ । पदार्थको गति । गतिको नियम ।
तपाईंको एक आदेशमा
हामीले छेपाराले झैं रंग फेरेजस्तो
अगेनामा बसालेको दूध उम्लिएजस्तो
अनि गधाले झैं भारी बोकेजस्तो
मार्क्सवाद भनेको त्यो होइन ।
बेला छँदै तपाईंले बुझ्नुपर्ने हो, कमरेड !
तपाईं जे बोल्नु हुन्छ
त्यो मार्क्सवाद हुँदै होइन ।