पोखरा, साउन २५ गते । कास्की, स्याङ्जा, गुल्मी, काठमाडौँ र अमेरिकामा अध्ययन गर्ने नेपाली मूलका विद्यार्थी, शिक्षक र प्रधानाध्यापकको सहभागितामा “Fostering Students Agency Through Literacy Initiatives” शीर्षकमा ३ दिने सम्मेलन पोखरामा सम्पन्‍न भएको छ । सम्मेलनमा नेपालका ५ सामुदायिक र संस्थागत विद्यालयहरूका विद्यार्थीहरू सहभागी थिए ।

तीन वर्षअघि “पढ्ने बानी” नामक अभियानलाई माछापुच्छ्रे गाउँपालिकामा अवस्थित माछापुच्छ्रे माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीहरूले नेपाली मूलका अमेरिकाको न्युयोर्कमा बस्ने अम्बर शर्मा र आभा शर्मासँग मासिक रूपमा भेटघाट कार्यक्रम सुरु गरेका थिए ।

सिद्धबाबा मा.वि. रेसुङ्गा, गुल्मीका विद्यार्थी विशाल वि.क. र कास्कीको माछापुच्छ्रे गाउँपालिकाको माछापुच्छ्रे मा.वि.का सिजल वि.क. भौगोलिक दूरीले टाढा भए पनि इन्टरनेटको दुनियाँमा भेटिन्थे । जुम एपमार्फत उनीहरू भेटेर एकअर्काका अनुभव साटासाट गर्थे । उनीहरूको अनुभव किताब पढाइबारे हुन्थ्यो । त्यो पनि कक्षाकोठामा पढिने किताबभन्दा पनि बाहिरका किताब ।

स्याङ्जा मिर्मीको मिर्मी आधारभूत विद्यालयकी पुष्पा चापागाईं पनि त्यसरी नै टाढा टाढाका आफू जस्तै विद्यार्थीसँग जुममा भेटिएर गफिनेमध्ये अर्की विद्यार्थी हुन् । माछापुच्छ्रे मा.वि.का प्रतीक आचार्य, प्रवेश पौडेल, आरती सुनार, आरती गुरुङ, स्वस्तिका आचार्य, सिम्रन वि.क., आँचल परियार काठमाडौँको प्रज्ञाकुञ्‍ज विद्यालयका साथीहरूसँग पढाइका अनुभव साटासाट गरिरहन्थे । शिक्षकहरूको समूहले पढ्ने सामग्री चयन गर्दथ्यो । प्रत्येक महिनाका लागि र हरेक विद्यालयका “बुक क्लब” का विद्यार्थीहरूले पढ्ने, गुगल क्लासरुममा त्यसको सारांश लेख्ने र प्रत्येक अङ्ग्रेजी महिनाको अन्तिम शनिवार बिहान ७ बजे जुममा छलफल गर्थे ।

उनीहरू जस्तै जुममा भेट भइरहने विद्यार्थीहरू शुक्रबारदेखि आइतबारसम्म पोखरामा प्रत्यक्ष भेटघाटमा जुटे । काठमाडौँ मोडल सेकेन्डरी स्कुलदेखि पोखरा, स्याङ्जा र गुल्मीसम्मका विद्यार्थीलाई माछापुच्छ्रे मा.वि. कास्कीले भेटघाटको अवसर जुराएको हो । यी तीन दिनमा उनीहरूले पढाइका अनुभव साटे । शिक्षकहरू पनि सामेल भएर विद्यार्थीलाई पठन संस्कृति विकास र अन्तर्निहित प्रतिभा प्रस्फुटनका बारेमा छलफल गरे । विद्यार्थीहरूले अनुभवहरू पोस्टर प्रदर्शनबाट गरे । सामूहिक छलफलबाट पनि मनका कुरा बाँडे ।

माछापुच्छ्रे मा.वि.का प्रधानाध्यापक सन्तोष आचार्यका अनुसार पढेका कुरा कसरी सम्झने, त्यसलाई व्यवहारसँग कसरी जोड्ने भन्ने बारे विद्यार्थीहरूबिच छलफल गराइएको थियो । ३ दिने कार्यक्रममा प्र.अ. आचार्यदेखि अमेरिकाबाट आएका प्राध्यापक श्याम शर्मा, त्रिभुवन विश्‍वविद्यालयबाट अवकाशप्राप्‍त प्रा.डा. रमेश भट्टराई, प्रज्ञाकुञ्‍ज स्कुल, काठमाडौँकी सुनीता पौडेललगायतले पनि सहजीकरण र छलफल गरे ।

प्राध्यापक शर्माले विद्यार्थीहरूलाई अङ्क धेरै ल्याउनेभन्दा पनि समग्र व्यक्तित्व विकासमा केन्द्रित गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए । विद्यार्थीहरूलाई पोखराका विभिन्न ठाउँको स्थलगत भ्रमणमा पनि सहभागी गराइएको थियो । कार्यक्रममा ६ देखि १० कक्षासम्मका विद्यार्थी सहभागी थिए । प्रविधिको पछिल्लो पुस्ता एआई अर्थात् कृत्रिम बौद्धिकताबारे पनि विद्यार्थीहरूले ज्ञान बटुलेका थिए । कार्यक्रमलाई प्रज्ञाकुञ्ज स्कुल काठमाडौँ र टिच नेपालले सहयोग गरेका थिए ।

तीन वर्षपछि स्थलगत कार्यक्रमको बिट मार्न माछापुच्छ्रे माविका प्रतीक आचार्य, काठमाडौँ प्रज्ञाकुञ्‍जकी रियाना बोगटी र न्युयोर्कका अम्बर शर्माले आफ्ना अनुभव र भविष्यमा गर्न सकिने प्रयासबारे विचार राखेका थिए ।